# همبستگی و استنباط علّی؛ سؤال، فرض‌ها و سوگیری

دفتر تصمیم و مثال آموزشی · 2026-10-06

مثال تکمیل‌شده فرضی است. اعداد و تصمیم‌ها نتیجۀ واقعی پژوهش نیستند؛ پرونده خود را با مجوز، روش و شیوه‌نامه مرتبط تکمیل کنید.

- پروژه: ____________________
- پژوهشگر و نقش: ____________________
- تاریخ و نسخه: ____________________
- داده‌ای که پیش از تصمیم دیده‌اید: ____________________
- هدف و دامنه: ____________________

## مثال تکمیل‌شده

| مرحله/تصمیم | مثال | کنترل یا اقدام |
| --- | --- | --- |
| هدف | اثر مداخلۀ تعریف‌شده | با رابطۀ توصیفی تفکیک شده است؟ |
| زمان | انگیزۀ پیشین و پیامد پسین | ترتیب ثبت قابل دفاع است؟ |
| تعدیل | مخدوش‌گر بر اساس فرض علّی | میانجی یا برخوردگر بی‌دلیل کنترل نشده است؟ |
| پوشش | گروه‌های قابل مقایسه | همپوشانی و انتخاب بررسی شده‌اند؟ |
| حساسیت | مخدوش‌گر اندازه‌گیری‌نشده | محدودیت ادعا صریح است؟ |

## پروندۀ خود را تکمیل کنید

| موضوع | تصمیم واقعی و دلیل | پیوند شاهد و وضعیت |
| --- | --- | --- |
| هدف | __________ | __________ |
| زمان | __________ | __________ |
| تعدیل | __________ | __________ |
| پوشش | __________ | __________ |
| حساسیت | __________ | __________ |

## معیار پایان کار

- [ ] تعریف هدف برآورد، فرض‌های علّی و جدول تعدیل را مستند کنید.

## دفتر تغییر و محدودیت

| تاریخ | تغییر | شناخت داده در زمان تصمیم | دلیل | اثر بر ادعا | بازبین |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| __________ | __________ | __________ | __________ | __________ | __________ |

## منابع و مطالعه بیشتر

- [Hernán & Robins — Causal Inference: What If (author-hosted book, 2024 version)](https://www.hsph.harvard.edu/miguel-hernan/wp-content/uploads/sites/1268/2024/04/hernanrobins_WhatIf_26apr24.pdf)
- [CASP — Critical appraisal checklists](https://casp-uk.net/casp-tools-checklists/)

راهنمای مرتبط: https://didgar-research-site1.vercel.app/fa/guides/causal-inference/